Ervaringen werken met Sociale NetwerkStrategieen

07 May 2019

Iederéén is gebaat bij een actief netwerk

De mensen in het netwerk rond een kind of gezin kunnen het verschil maken tussen een succesvol herstel of eindeloos aanmodderen. We weten allemaal dat de veranderingen die wij door middel van pleegzorg, therapie of ondersteuning aanbieden pas écht beklijven zijn als niet alleen de cliënten zelf, maar ook de mensen om hen heen betrokken zijn bij de oplossing. Maar hoe je dat aanpakt, hoe je het netwerk aanspreekt en hoe je vervolgens de neuzen dezelfde kant op krijgt, dat is soms lastig. Alle reden voor Lisanne Buijs, ambulant GGZ-hulpverlener, om zich in te schrijven voor de training Sociale Netwerk Strategieën; “Ik wilde erg graag meer leren over het begrip ‘regie geven’ aan gezinnen. We gebruiken die term graag in mijn werkveld, maar ik worstelde met de uitvoering er van. Ik werk vanuit de kinderpsychiatrie en kom vaak in gezinnen waar de ouders zelf ook problemen hebben. Hoe geef je ouders die bijvoorbeeld hun kind verwaarlozen omdat zij zelf depressief zijn, tóch iets van regie?”

Training Sociale Netwerk Strategieën
Sinds vorig jaar kunnen professionals de training Sociale Netwerk Strategieën (SoNeStra) volgen. Een vierdaagse training die laat zien hoe je een netwerkt opbouwt, hoe je het in beweging brengt en ook wat het resultaat van die aanpak is. De rol van hulpverlener in een gezin verandert. Van iemand die vertelt wat ‘het beste is voor betrokkenen’ wordt je iemand die mensen motiveert om zelf iets te veranderen aan de situatie. Daarvoor is het nodig dat je eerst een goed inzicht krijgt in de gezinssituatie, de familie en iedereen die voor dit gezin een rol van belang speelt. Manon de Bruijn is jongerenwerker en volgde de training afgelopen najaar. “We praten wel over het netwerk, maar vaak heel afstandelijk, theoretisch. Dan praten we in termen als: “de ouders er bij betrekken”, dankzij de training zie ik nu in hoe gek dat eigenlijk is. Ouders zíjn al betrokken. Ik heb geleerd om aan een kind te vragen: hoe kunnen we jouw ouders laten meedenken? Hoe kunnen zij helpen om jouw plan nog meer vorm te geven? Dat is een heel andere benadering, en ook een ander taalgebruik. Woordkeuze blijkt van groot belang”.
Lisanne Buijs: Tijdens de training leer je het netwerk gezin in kaart te brengen. De ouders beslissen wie zij onderdeel van dat netwerk laten zijn, van wie zij steun ervaren. Soms kom je dan uit bij buren, de huisarts, werkgevers van de ouders, allemaal mensen aan wie je in eerste instantie misschien niet gedacht zou hebben. Maar het stopt niet bij het netwerk, je maakt een sociogram, een genogram, een ecogram… allemaal manieren om het gezin en de omstandigheden in kaart te brengen. Voor mij was dit nieuw; de methode, de manier van bevragen, ik vond het erg boeiend.

Een nieuwe manier van werken
Werken volgens de SoNeStra methode betekent wel dat al direct aan het begin veel tijd geïnvesteerd wordt. Manon: “Ik ben nu veel langer bezig met de intake van een jongere. Voorheen was dat een gesprek van misschien anderhalf uur. Nu ben ik minstens drie gesprekken verder voor ik het netwerk echt in beeld heb. Maar het is zo nuttig: ook de jongeren zelf zien nu dat er veel meer mensen zijn waarop ze kunnen terugvallen dan zij in eerste instantie dachten. De eerste cliënt die ik kreeg na het volgen van de training was een jonge meid die het huis uit moest. Normaal gesproken zou ik toch geprobeerd hebben haar zo lang mogelijk thuis te houden. Nu onderzochten we samen het netwerk en bleek dat er mensen waren bij wie zij terecht kon. Manon kan haar eigen tijd goed indelen, maar dat gaat niet bij iedereen zo makkelijk. Lisanne: Ik werk in een team van 8 mensen, van wie de helft deze training nu heeft gevolgd. Wij steken dus veel meer tijd in de intake, in de hoop dat het netwerk later in het traject ons werk uit handen neemt. Daar winnen we dus weer tijd. We moeten nu een hoop aan de collega’s uitleggen, wat mij betreft is er echt een cultuuromslag nodig om deze manier van werken goed neer te kunnen zetten.

Cliënt en netwerk: samen sterk
De SoNeStra methode gaat uit van de kracht van het netwerk. Juist de mensen die dicht bij een gezin staan kunnen hen langdurig ondersteunen. Het gezin bepaalt uiteindelijk zelf wie er meedenken. Lisanne Buijs: “Het is wat onwennig om als hulpverlener een stap terug te doen en  in eerste instantie het proces aan dit netwerk over te laten. Maar de kans van slagen is veel groter wanneer het gezin samen met het netwerk achter de gekozen oplossing staat. Natuurlijk blijf je als hulpverlener wel betrokken, maar de actie, de regie ligt bij het netwerk”. Jongerenwerker Manon de Bruijn: “Ik denk dat de training zijn nut nog meer bewijst naarmate het probleem meer complex is. Hiervoor werkte ik in de gevangenis, ik denk dat je deze methode uitstekend kunt toepassen bij bijvoorbeeld de resocialisatie van jongeren. Juist voor hen is het netwerk van cruciaal belang wanneer ze terugkeren in de samenleving”.

Beide hulpverleners zijn enthousiast over de SoNeStra-training en brengen nu dagelijks veel van het geleerde in praktijk. Lisanne Buijs: “Natuurlijk zul je altijd te maken krijgen met gezinnen waarin men blij is dat de hulpverlener de leiding neemt en beslist wat er gaat gebeuren. Maar het effect van de netwerk-methode is volgens mij op lange termijn veel groter. Dat netwerk blijft namelijk, ook als jij als hulpverlener al lang vertrokken bent”.


Terug naar het nieuwsoverzicht